گوگل کروم بدون اطلاع یک مدل هوش مصنوعی ۴ گیگابایتی دانلود می‌کند!

دانلود مخفی مدل هوش مصنوعی در گوگل کروم این روزها به یکی از داغ‌ترین بحث‌های دنیای فناوری تبدیل شده است. طبق گزارش‌های منتشرشده، مرورگر کروم از اوایل سال ۲۰۲۶ بدون هیچ اطلاع‌رسانی یا درخواست اجازه، یک مدل هوش مصنوعی سنگین را روی دستگاه کاربران واجد شرایط نصب کرده است. این ماجرا که ابتدا توسط پژوهشگران حریم خصوصی کشف شد، حالا به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات مربوط به گوگل کروم بدل شده و کاربران را نگران کرده که اصلاً چه چیزی روی هارد دیسکشان نشسته است. اگر دوست دارید تحلیل‌های بیشتری درباره این‌جور اخبار فناوری و دنیای هوش مصنوعی دنبال کنید، حتما سری به مجله  اخبار هوش مصنوعی ما بزنید.

ماجرای دانلود خودکار Gemini Nano در گوگل کروم چیست؟

از حدود آوریل ۲۰۲۶، گوگل کروم به‌صورت خودکار Gemini Nano (که مدل هوش مصنوعی درون‌دستگاهی گوگل است) را روی رایانه‌های رومیزی و لپ‌تاپ‌های واجد شرایط دانلود می‌کند. این کار بدون هیچ پیامی به کاربر، بدون اطلاع‌رسانی و بدون راه ساده‌ای برای انصراف انجام شده است. الکساندر هانف، دانشمند کامپیوتر و حقوقدان سوئدی که با لقب «That Privacy Guy» شناخته می‌شود، این موضوع را افشا کرد و گفت این نصب بدون اجازه صریح کاربران رخ می‌دهد. به گفته او هنوز مشخص نیست دقیقاً چند کاربر این نصب خودکار را تجربه کرده‌اند. به عبارت دیگر، دانلود مخفی مدل هوش مصنوعی در گوگل کروم دقیقاً همان اتفاقی است که اکنون کاربران را نگران کرده.

Gemini Nano چیست و چرا روی دستگاه نصب می‌شود؟

Gemini Nano که به‌عنوان مدل هوش مصنوعی گوگل شناخته می‌شود، یک مدل هوش مصنوعی روی دستگاه است؛ به این معنا که برخلاف اکثر ابزارهای هوش مصنوعی که پردازش‌شان روی سرورهای ابری انجام می‌شود، این مدل مستقیماً روی سخت‌افزار خود کاربر اجرا می‌شود. این تحول در هوش مصنوعی Chrome باعث شده بحث‌های زیادی در جامعه فناوری شکل بگیرد، چرا که Google Gemini Nano می‌تواند بدون نیاز به اتصال دائمی اینترنت، برخی وظایف را انجام دهد.

هوش مصنوعی محلی (On-device AI) چگونه کار می‌کند؟

در مدل On-device AI، پردازش (که به آن inference یا استنتاج گفته می‌شود) روی همان دستگاه کاربر انجام می‌شود، نه در دیتاسنترهای گوگل. این یعنی به‌جای اینکه پرس‌وجوهای شما به سرور فرستاده شود، همه چیز روی پردازنده و حافظه رایانه‌تان رخ می‌دهد. این موضوع می‌تواند روی سرعت سیستم، مصرف باتری و فضای ذخیره‌سازی تأثیر بگذارد.

چه قابلیت‌هایی از Gemini Nano استفاده می‌کنند؟

قابلیت‌های هوش مصنوعی کروم که از این مدل بهره می‌برند شامل تشخیص تماس‌های کلاهبرداری، کمک به نوشتن پیام‌های متنی، خلاصه‌سازی ضبط‌ها و تحلیل اسکرین‌شات‌های گوشی‌های پیکسل است. نکته مهم این است که این Chrome AI Model را نباید با قابلیت AI Mode نوار آدرس اشتباه گرفت؛ چون در حالت AI Mode، پرس‌وجوهای شما به سرورهای Google Gemini فرستاده می‌شود، نه به Gemini Nano.

فایل ۴ گیگابایتی Chrome کجاست و چه فضایی اشغال می‌کند؟

فایل ۴ گیگابایتی Chrome که همان مدل Gemini Nano است، در پوشه‌ای قرار می‌گیرد که اکثر کاربران هرگز آن را باز نکرده‌اند. به همین دلیل بسیاری از کاربران حتی نمی‌دانند این حجم قابل توجه از فضای دیسکشان اشغال شده است.

فایل weights.bin چیست؟

هسته اصلی این نصب، فایلی به نام weights.bin است که وزن‌های مدل هوش مصنوعی را در خود جای داده. این فایل داخل پوشه‌ای با نام OptGuideOnDeviceModel قرار دارد. در مک، مسیر این پوشه از طریق Library، Application Support، Google، Chrome و Default قابل دسترسی است و در ویندوز می‌توان با وارد کردن مسیر AppData\Local\Google\Chrome\User Data\OptGuideOnDeviceModel آن را پیدا کرد.

کدام دستگاه‌ها این فایل را دریافت می‌کنند؟

طبق اعلام هانف، Gemini Nano فقط روی دستگاه‌هایی نصب می‌شود که حداقل سخت‌افزار لازم را داشته باشند. شرکت گوگل هم اعلام کرده اگر دستگاهی منابع کافی (از نظر پردازنده، حافظه، فضای ذخیره‌سازی یا پهنای باند شبکه) نداشته باشد، مدل به‌طور خودکار حذف می‌شود.

آیا دانلود خودکار Gemini Nano تهدیدی برای حریم خصوصی است؟

بسیاری از کارشناسان امنیت Google Chrome این اقدام را نگران‌کننده می‌دانند. هانف معتقد است این نصب بدون رضایت صریح می‌تواند اصول قانونی مثل قانونی‌بودن، انصاف و شفافیت را که در مقررات عمومی حفاظت از داده اتحادیه اروپا آمده نقض کند. او همچنین اشاره کرده با توجه به تأثیرات زیست‌محیطی احتمالی اجرای این مدل روی میلیون‌ها دستگاه، گوگل باید طبق دستورالعمل گزارش‌دهی پایداری شرکتی این موضوع را رسماً اعلام می‌کرد. بسیاری این ماجرا را نمونه بارزی از دانلود مخفی مدل هوش مصنوعی در گوگل کروم می‌دانند که سؤالات جدی درباره رضایت کاربر مطرح می‌کند.

از منظر تجاری هم، اجرای استنتاج روی سخت‌افزار کاربران به گوگل اجازه می‌دهد بدون پرداخت هزینه‌های سنگین سرور، قابلیت‌های Google Chrome AI خودش را گسترش دهد؛ موضوعی که بار مالی و مصرف انرژی را عملاً به دوش کاربران می‌اندازد.

چگونه مدل هوش مصنوعی Gemini Nano را در Chrome غیرفعال یا حذف کنیم؟

اگر می‌خواهید مطمئن شوید Gemini Nano روی دستگاه شما نصب نیست یا قصد حذف آن را دارید، چند راه ساده وجود دارد.

حذف فایل از طریق تنظیمات Chrome

ساده‌ترین راه، باز کردن Chrome و رفتن به منوی سه‌نقطه در گوشه بالا سمت راست است. از آنجا وارد Settings شوید، سپس به بخش System بروید و گزینه On-device AI را غیرفعال کنید. برای غیرفعال کردن کامل آن، کافی است وارد تنظیمات هوش مصنوعی Chrome شوید و در ویندوز علاوه بر این مسیر، باید به آدرس chrome://flags هم سر بزنید و عبارت Optimization Guide را جست‌وجو کرده و گزینه Enables Optimization Guide on Device را روی Disabled قرار دهید.

جلوگیری از دانلود مجدد مدل

بعد از غیرفعال کردن این تنظیم، Chrome را کاملاً ببندید (نه فقط پنجره را، بلکه از طریق منو خارج شوید) و دوباره بازش کنید. سپس برای حذف کامل فایل‌های باقی‌مانده، به پوشه OptGuideOnDeviceModel در مسیر User Data بروید و آن را حذف کنید. اگر می‌خواهید مطمئن‌ترین راه را انتخاب کنید، حذف کامل Chrome از روی دستگاه تضمین می‌کند این فایل دیگر بازنگردد.

مزایا و معایب اجرای هوش مصنوعی روی دستگاه

اجرای هوش مصنوعی روی دستگاه مزایای مشخصی دارد؛ سرعت پاسخ‌دهی بالاتر، عدم وابستگی به اتصال اینترنت برای برخی کارها و حفظ حریم خصوصی داده‌ها (چون داده‌ها به سرور فرستاده نمی‌شود) از جمله این مزایاست. اما معایبش هم کم نیست: اشغال فضای قابل توجه روی دیسک، مصرف بیشتر باتری و پردازنده، و از همه مهم‌تر، نبود شفافیت درباره اینکه اصلاً چه زمانی و چرا این مدل نصب شده است. در واقع، همین نبود شفافیت است که موضوع دانلود مخفی مدل هوش مصنوعی در گوگل کروم را از یک نوآوری فنی ساده، به یک بحث جدی درباره اعتماد کاربران تبدیل کرده است.

برای کاربرانی که علاقه‌مند هستند تجربه‌ای شفاف‌تر و کنترل‌شده‌تر از هوش مصنوعی داشته باشند، استفاده از پنل چت هوش مصنوعی این امکان را می‌دهد که خودشان تصمیم بگیرند از کدام مدل و چه زمانی استفاده کنند، بدون نگرانی از نصب پنهانی چیزی روی سیستم؛ همه‌چیز کاملاً شفاف و در کنترل خود کاربر است.

واکنش گوگل به انتقادها درباره دانلود خودکار مدل هوش مصنوعی

سخنگوی گوگل در پاسخ به این انتقادها اعلام کرده Gemini Nano به‌صورت خودکار از دستگاه‌هایی که منابع کافی ندارند حذف می‌شود. این شرکت همچنین گفته از فوریه امسال قابلیتی به کاربران داده تا به‌سادگی از طریق تنظیمات کروم، این مدل را غیرفعال و حذف کنند و پس از غیرفعال‌سازی، دیگر دانلود یا به‌روزرسانی نخواهد شد. با این حال، منتقدان معتقدند اصل ماجرا یعنی دانلود خودکار Chrome همچنان باقی مانده و این پاسخ گوگل بیشتر واکنشی به فشار افکار عمومی است تا یک تغییر بنیادین در رویکرد این شرکت به حریم خصوصی کاربران. درک درست دانلود مخفی مدل هوش مصنوعی در گوگل کروم به شما کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری درباره ادامه استفاده از این مرورگر بگیرید. 

آیا باید Gemini Nano را حذف کنید یا نگه دارید؟

تصمیم نهایی به اولویت‌های شخصی شما بستگی دارد. اگر برایتان قابلیت‌های هوشمند مثل تشخیص کلاهبرداری تلفنی یا کمک به نوشتن متن ارزش دارد و نگران فضای دیسک یا مصرف باتری نیستید، می‌توانید Gemini Nano را نگه دارید. اما اگر اصل موضوع (یعنی نصب بدون اطلاع) برایتان آزاردهنده است یا فضای ذخیره‌سازی محدودی دارید، حذف آن منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

سوالات متداول

آیا Gemini Nano روی گوشی‌های اندروید هم نصب می‌شود؟

 بله، این مدل ابتدا روی گوشی‌های پیکسل معرفی شد و بعدتر به مرورگر کروم روی رایانه‌های شخصی هم راه پیدا کرد.

آیا حذف Gemini Nano باعث کند شدن کروم می‌شود؟

 خیر، حذف این مدل تأثیر منفی روی سرعت کلی مرورگر ندارد؛ برعکس، ممکن است باعث آزاد شدن منابع سیستم هم بشود.

چطور بفهمم مرورگرم از هوش مصنوعی روی دستگاه استفاده می‌کند یا نه؟

 کافی است مسیر پوشه OptGuideOnDeviceModel را چک کنید؛ اگر فایل weights.bin در آن وجود داشت، یعنی مدل نصب شده است.

آیا مرورگرهای دیگر هم چنین کاری انجام می‌دهند؟

در حال حاضر گزارش مشخصی درباره نصب مشابه در سایر مرورگرهای اصلی مثل فایرفاکس یا اج منتشر نشده است.

منبع:
CNET