فستینگ ۷۲ ساعته یعنی سه شبانهروز کامل بدون دریافت کالری از غذا و فقط با مصرف آب و نوشیدنیهای بدون کالری. در چند سال اخیر این روش در شبکههای اجتماعی و پادکستهای سلامت زیاد دیده شده و وعدههایی مثل «ریست کامل بدن»، «پاکسازی سلولی» و «چربیسوزی سریع» همراهش شده است. اما واقعیت علمی ماجرا خیلی دقیقتر از این شعارهاست. بدن در سه روز نخوردن غذا واقعا تغییرات متابولیکی مشخصی را تجربه میکند، ولی این تغییرات هم فایده دارند و هم هزینه.
در این مقاله قدمبهقدم بررسی میکنیم که در ساعتهای مختلف فست چه اتفاقی در بدن میافتد، رابطه فست طولانی با اتوفاژی چقدر علمی است، چه فواید احتمالی و چه عوارض جدیای وجود دارد و چه کسانی اصلا نباید سراغ این روش بروند.
فستینگ ۷۲ ساعته دقیقا چیست؟
فستینگ ۷۲ ساعته نوعی روزهداری طولانی است که در آن فرد به مدت سه روز پیاپی هیچ غذای کالریداری مصرف نمیکند و فقط آب، چای یا قهوه ساده و در برخی پروتکلها الکترولیت مصرف میکند. این الگو با روزهداری متناوب روزانه (مثل ۱۶ ساعت ناشتایی و ۸ ساعت غذا خوردن) تفاوت بزرگی دارد و در دسته فستهای طولانی قرار میگیرد. در متنهای فارسی گاهی با عنوان فستینگ سه روزه، روزه ۷۲ ساعته یا فستینگ ۷۲ ساعته هم از آن یاد میشود.
باید بین «روزه» به معنای دینی و فستینگ تفاوت قائل شد. در روزه ماه رمضان، فرد بین افطار و سحر غذا و مایعات مصرف میکند و فقط در طول روز از خوردن و آشامیدن پرهیز میکند. اما در فست سه روزه، معمولا هیچ وعده غذایی وجود ندارد و بدن باید ۷۲ ساعت متوالی بدون دریافت کالری کار کند. به همین دلیل نمیشود تجربه روزههای معمول را به این الگو تعمیم داد.
بیشتر افرادی که سراغ این روش میروند یکی از سه انگیزه را دارند: کاهش وزن، بهبود شاخصهای متابولیک مثل قند و انسولین یا تجربه اثرات مطرحشده روی اتوفاژی. نکته مهم این است که برای هر سه هدف، شواهد انسانی قطعی و بلندمدت هنوز محدود است و بخش بزرگی از دادهها یا از مطالعات حیوانی میآید یا از مطالعات کوچک و کوتاهمدت روی انسان.
در طول ۷۲ ساعت فست چه اتفاقی در بدن میافتد؟
بدن انسان برای گذر از دورههای بدون غذا مجهز است. در ساعتهای اول از قند ذخیرهشده استفاده میکند، بعد بهتدریج به چربی و کتونها روی میآورد و در ادامه سعی میکند پروتئین بدن را تا حد ممکن حفظ کند. زمانبندی دقیق این تغییرات از فردی به فرد دیگر فرق میکند و به میزان فعالیت، ترکیب بدن و رژیم قبلی بستگی دارد، پس اعداد زیر را باید تقریبی دانست.
۰ تا ۲۴ ساعت؛ مصرف ذخایر انرژی
بعد از آخرین وعده غذایی، بدن ابتدا از گلوکز خون و سپس از گلیکوژن کبد انرژی میگیرد. گلیکوژن شکل ذخیرهشده قند در کبد و عضلات است. ذخیره کبدی معمولا ظرف حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت بهشدت کم میشود، هرچند این زمان با رژیم غذایی و فعالیت بدنی تغییر میکند. انسولین در این مرحله کاهش پیدا میکند و همین کاهش، اجازه میدهد چربیها از بافت چربی آزاد شوند.
در این ساعتها بیشتر افراد گرسنگی شدید، تغییر خلق، تپش خفیف قلب و بیحوصلگی را تجربه میکنند.
۲۴ تا ۴۸ ساعت؛ افزایش استفاده از چربی و کتونها
وقتی ذخایر گلیکوژن کم میشوند، کبد از اسیدهای چرب کتون میسازد. کتونها (مثل بتاهیدروکسیبوتیرات) سوخت جایگزینی هستند که مغز هم میتواند از آنها استفاده کند. در این مرحله بدن همزمان با ساخت گلوکز جدید در کبد (گلوکونئوژنز) قند خون را در محدوده قابل قبول نگه میدارد.
بسیاری از افراد در روز دوم گرسنگی کمتر از روز اول را گزارش میکنند. بعضی هم بوی نفس متفاوت (بوی میوهای یا شبیه استون)، خشکی دهان و سردرد دارند. اینها نشانههای شناختهشده افزایش کتون هستند و لزوما خطرناک نیستند، اما نباید نادیده گرفته شوند. اگر همراه با سرگیجه شدید یا تهوع باشند، باید به بدن گوش کرد.
۴۸ تا ۷۲ ساعت؛ فست طولانیتر و فشار بیشتر بر بدن
در روز سوم، سطح کتون بالاتر رفته و بدن سعی میکند با کمترین تجزیه پروتئین دوام بیاورد. در همین مرحله، خطر اختلال الکترولیتها، افت فشار خون هنگام ایستادن و ضعف عمومی بیشتر میشود. تمرکز، خواب و توان ورزشی هم در بیشتر افراد افت میکند.
نکته مهم این است که فست طولانیتر لزوما «بهتر» نیست. بعد از یک نقطه مشخص، فایده اضافه کمتر میشود اما فشار بر بدن بیشتر.
فستینگ ۷۲ ساعته و اتوفاژی؛ واقعیت علمی چیست؟
فستینگ و اتوفاژی احتمالا رایجترین ترکیب در تبلیغات این روش است. خیلیها میگویند «از ساعت ۷۲ به بعد اتوفاژی به اوج میرسد»، ولی چنین جملهای در پژوهشهای انسانی تایید قطعی ندارد. بیایید ببینیم اتوفاژی دقیقا چیست و علم امروز چه میگوید.
اتوفاژی چیست؟
اتوفاژی (به معنای «خودخواری» سلولی) فرآیندی است که در آن سلول اجزای آسیبدیده یا اضافی خود را تجزیه و بازیافت میکند. این مکانیسم برای سلامت سلول ضروری است و در شرایطی مثل کمبود انرژی فعالتر میشود. یوشینوری اوسومی بهخاطر کشف سازوکار اتوفاژی در سال ۲۰۱۶ جایزه نوبل پزشکی گرفت. اما این کشف بر پایه مطالعات یاختهای و سلولهای مخمر بود و لزوما نشان نمیداد سه روز فست انسان چه اثری بر اتوفاژی دارد.
آیا میتوان گفت اتوفاژی دقیقا بعد از چند ساعت شروع میشود؟
پاسخ کوتاه: نه. اتوفاژی همیشه در سطح پایینی در سلولها جریان دارد و با کاهش انرژی یا تغذیه فعالتر میشود. در موشها زمانبندی این افزایش تا حدی مشخص شده، اما اندازهگیری مستقیم اتوفاژی در بافتهای انسان دشوار است و اعداد قطعی ندارد. اگر جایی خواندید «اتوفاژی دقیقا در ساعت ۱۸ یا ۳۶ شروع میشود»، احتمالا از یافتههای حیوانی یا حدس به انسان تعمیم داده شده است.
آیا فست ۷۲ ساعته برای افزایش اتوفاژی ضروری است؟
نه. هیچ مدرک انسانی قوی نشان نمیدهد که برای بهرهمندی از اتوفاژی باید سه روز کامل غذا نخورید. روزهداریهای کوتاهتر، مثل ناشتایی ۱۶ تا ۲۴ ساعته یا الگوهای متناوب، هم اتوفاژی را تحریک میکنند و ریسک بسیار کمتری دارند. پس اگر هدف شما فقط اتوفاژی است، فست سه روزه سادهترین یا امنترین راه به آن نیست.
فواید احتمالی فستینگ ۷۲ ساعته
وقتی میگوییم «فواید احتمالی»، عمدا از کلمه احتمالی استفاده میکنیم. بخش بزرگی از یافتههای مثبت مربوط به فستهای کوتاهتر، مطالعات حیوانی یا نمونههای کوچک انسانی است. هر چه در ادامه میخوانید را باید در همین چارچوب دید. فواید فستینگ ۷۲ ساعته هنوز با پژوهشهای بزرگتر و بلندمدتتر تایید نشده است.
تغییرات متابولیکی و افزایش استفاده از چربی
در طول فست طولانی، سطح انسولین کاهش مییابد و بدن بهجای گلوکز، بیشتر از اسیدهای چرب و کتونها استفاده میکند. این جابهجایی سوخت همان چیزی است که با عنوان «انعطاف متابولیک» شناخته میشود.
فستینگ و چربی سوزی بحث پرطرفدار دیگری است. درست است که در فست، استفاده بدن از چربی بالا میرود، اما این به معنای کاهش دائمی چربی بدن نیست. اگر بعد از فست دوباره به الگوی پرکالری برگردید، آنچه از دست رفته سریع برمیگردد. در بخش کاهش وزن به این موضوع بیشتر میپردازیم.
تغییرات قند خون و انسولین
فستهای طولانی معمولا قند ناشتا و انسولین را پایین میآورند و حساسیت به انسولین را در کوتاهمدت بهتر میکنند. برای افراد دارای پیشدیابت یا مقاومت به انسولین، این خبر امیدوارکننده است، اما دقیقا همین گروه اغلب داروهایی مصرف میکنند که با فست ترکیب خطرناکی میسازند. پس این فایده احتمالی را باید فقط زیر نظر پزشک و نه بهصورت خودسرانه دنبال کرد.
تغییرات مرتبط با اتوفاژی و سلامت سلولی
مطالعات حیوانی نشان میدهند که دورههای بدون غذا میتوانند مسیرهای مرتبط با ترمیم و بازیافت سلولی را فعال کنند. در انسان، شواهد مستقیم بسیار محدودتر است. برخی مطالعات کوچک تغییر در نشانگرهای التهاب و استرس اکسیداتیو را گزارش کردهاند، اما هنوز نمیتوان با اطمینان گفت این تغییرات به بهبود سلامت بلندمدت یا افزایش طول عمر تبدیل میشوند. پس بهتر است به وعدههایی مثل «جوانسازی سلولی» با شک علمی نگاه کنیم.
عوارض و خطرات فستینگ ۷۲ ساعته
اگر بخواهیم صادق باشیم، بخش مهمتر این مقاله همینجاست. عوارض فستینگ ۷۲ ساعته از ناراحتیهای خفیف تا خطرهای جدی متغیر است و شدت آن به سلامت پایه، دارو، سن و آمادگی قبلی بدن بستگی دارد. آگاهی از این عوارض کمک میکند بدانید در هر مرحله باید چه چیزی را زیر نظر بگیرید.
گرسنگی، ضعف، سردرد و سرگیجه
شایعترین علائم فست طولانی، گرسنگی، خستگی، سردرد، سرگیجه، تحریکپذیری و احساس سرما است. بیشتر این علائم موقتیاند و با آب، نمک و استراحت کم میشوند. اما اگر شدت سرگیجه به حدی برسد که هنگام ایستادن تاری دید یا سیاهی رفتن چشم دارید، فقط یک ناراحتی ساده نیست و باید فست را جدی گرفت.
اختلال آب و الکترولیتها
فستینگ و الکترولیت رابطهای نزدیک دارند. با کاهش انسولین، کلیهها سدیم بیشتری دفع میکنند و همراه آن آب بدن هم کم میشود. اگر جبران نشود، سدیم، پتاسیم و منیزیم پایین میآیند و علائمی مثل گرفتگی عضله، تپش نامنظم قلب، ضعف شدید و سرگیجه پدید میآید. مصرف بیرویه آب خالص بدون املاح هم میتواند تعادل سدیم را بیشتر به هم بزند.
راهکارهای متداول شامل مصرف کمی نمک، آب معدنی، محلول الکترولیت بدون قند و در بعضی موارد مکملهای منیزیم و پتاسیم است، اما مقدار مناسب هر فرد متفاوت است. مصرف خودسرانه پتاسیم برای افراد با مشکل کلیه خطرناک است، پس پیش از هر مکملی با پزشک صحبت کنید.
کاهش توده بدون چربی و عضله
در فست طولانی، بدن برای ساخت گلوکز بهمقدار کمی از پروتئین هم استفاده میکند. کتونها این روند را کند میکنند، اما بهطور کامل متوقف نمیکنند. پس قسمتی از وزنی که از دست میرود میتواند از توده بدون چربی (عضله، اندامها و آب) باشد، نه فقط چربی. اگر تمرین مقاومتی نمیکنید یا پروتئین کافی بعد از فست نمیخورید، این خطر بیشتر است.
افت عملکرد و تمرکز در برخی افراد
بعضی افراد در روزهای اول و دوم تمرکز بهتری را گزارش میکنند، اما در بسیاری دیگر عملکرد شناختی، خواب و توان جسمی در روز دوم و سوم کم میشود. اگر شغل شما به تمرکز بالا نیاز دارد یا رانندگی میکنید، باید این را جدی بگیرید.
خطر بازگشت نامناسب به غذا بعد از فست
بعد از سه روز نخوردن، شروع ناگهانی با غذای سنگین، شیرین یا پرحجم میتواند دلدرد، نفخ، افت ناگهانی قند خون و در موارد کمتر مشکلهای جدیتر ایجاد کند. عارضهای به نام سندرم رفید (Refeeding Syndrome) که با شیفت ناگهانی الکترولیتها همراه است، بیشتر در افراد سوءتغذیهشده یا با فست طولانیتر دیده میشود، ولی خطرش در فستهای ۷۲ ساعته هم برای گروههای پرخطر وجود دارد.
روش درست، شروع با وعدههای کوچک و ساده است، مثل سوپ سبک، ماست، سبزیجات پخته یا تخممرغ و افزایش تدریجی مقدار غذا در چند ساعت تا چند وعده بعد. برای اینکه بعد از فست دقیقا متوجه شوید چه میخورید و بدنتان چه واکنشی نشان میدهد، میتوانید وعدهها و روند وزن و انرژی خود را با ثبت روند تغذیه در FitAi پایش کنید تا تصمیمهای بعدیتان بر پایه داده باشد.
چه زمانی باید فست را متوقف کرد؟
اگر هر یک از علائم زیر را دیدید، فست را همان لحظه بشکنید و در صورت ادامه علائم به پزشک مراجعه کنید: سرگیجه شدید یا غش، ضربان قلب نامنظم یا تپش شدید، درد قفسه سینه، گیجی و اختلال هوشیاری، استفراغ مکرر، گرفتگی شدید عضلانی، لرزش و عرق سرد که میتواند نشانه افت قند باشد و تنگی نفس. ادامه دادن بهخاطر «تمام کردن ۷۲ ساعت» ارزش ریسک جدی را ندارد.
بیشتر بخوانید: فستینگ ۱۲ ساعته
چه کسانی نباید فستینگ ۷۲ ساعته انجام دهند؟
فست طولانی برای همه مناسب نیست و برای بعضی گروهها ممکن است واقعا خطرناک باشد. اگر یکی از شرایط زیر در شما وجود دارد، پیش از هر اقدامی باید با پزشک مشورت کنید و احتمالا باید از این روش صرفنظر کنید.
افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات قند خون
در افراد دارای دیابت، مخصوصا کسانی که انسولین یا داروهای خوراکی کاهنده قند (مثل سولفونیلاورهها) مصرف میکنند، فست طولانی خطر افت شدید قند خون دارد. در دیابت نوع ۱ خطر کتواسیدوز دیابتی هم مطرح است که یک اورژانس پزشکی است. حتی افرادی که فقط قند مرزی یا پیشدیابت دارند باید قبل از هر فست طولانی با پزشک مشورت کنند.
افراد با وزن پایین یا کمبودهای تغذیهای
اگر شاخص توده بدنی پایین دارید، کمخونی، کمبود آهن، ویتامین یا پروتئین دارید یا سابقه اختلال خوردن مثل بیاشتهایی عصبی یا پرخوری، فست ۷۲ ساعته میتواند مشکلات قبلی را بدتر کند.
زنان باردار یا شیرده و افراد دارای شرایط پزشکی خاص
زنان باردار و شیرده به انرژی و مواد مغذی مداوم نیاز دارند و فست طولانی برای آنها توصیه نمیشود. همین احتیاط برای کودکان، نوجوانان و سالمندان ضعیف هم صادق است. علاوه بر این، افراد مبتلا به بیماری کلیوی، بیماری قلبی، نقرس، مشکلات کبدی، فشار خون پایین یا کسانی که داروهای مزمن مصرف میکنند، باید حتما پیش از هر فستی با پزشک صحبت کنند.
فستینگ برای زنان نکته ظریف دیگری هم دارد: بعضی مطالعات و گزارشهای بالینی نشان میدهند که بدن زنان به استرس انرژی حساستر است و محدودیت شدید کالری میتواند چرخه قاعدگی و تعادل هورمونی را مختل کند. شواهد این حوزه هنوز محدود است، ولی اگر خانم هستید و چرخه قاعدگی نامنظم یا سابقه مشکل هورمونی دارید، با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرید.
فستینگ ۷۲ ساعته برای کاهش وزن؛ آیا واقعا چربی میسوزاند؟
بسیاری از افراد فقط برای کاهش وزن سراغ این روش میروند. برای پاسخ درست باید بین «کاهش وزن روی ترازو» و «کاهش چربی بدن» تفاوت قائل شد. در سه روز فست، عدد ترازو معمولا بهسرعت پایین میآید ولی همه آن، چربی نیست.
وقتی گلیکوژن مصرف میشود، آبی که همراه آن ذخیره شده هم دفع میشود. هر گرم گلیکوژن حدود سه گرم آب را نگه میدارد، پس کاهش وزن سریع روزهای اول بیشتر آب و گلیکوژن است. بخش دیگر آن کاهش حجم محتویات دستگاه گوارش است. فستینگ و چربی سوزی هم البته رابطه دارند، ولی مقدار واقعی چربیای که در سه روز میسوزد خیلی کمتر از چیزی است که عدد ترازو نشان میدهد.
نکته بعدی، احتمال از دست رفتن توده بدون چربی است. اگر بخشی از وزن کمشده عضله باشد، در بلندمدت متابولیسم پایه پایین میآید و بازگشت وزن سادهتر میشود. هنگام بازگشت به غذا هم گلیکوژن و آب دوباره ذخیره میشود و بخش زیادی از وزن از دسترفته ظرف چند روز برمیگردد. به همین دلیل، بسیاری از افراد بعد از فست سه روزه، وزن قبلی را دوباره میبینند و ناامید میشوند.
خبر خوب این است که برای کاهش وزن پایدار به فست طولانی نیازی نیست. کسری کالری ملایم، پروتئین کافی، تمرین مقاومتی، خواب مناسب و الگوی غذایی قابل ادامه معمولا نتیجه بهتری میدهد. فست طولانی لزوما بهترین روش کاهش وزن نیست و برای اکثر افراد ریسک بیشتری از فایده دارد.
فستینگ ۷۲ ساعته یا فست کوتاهتر؛ کدام تفاوت دارد؟
اگر هدف شما مشخص است (مثلا بهبود قند، کاهش وزن یا آشنایی با روزهداری)، بهتر است قبل از هر چیز فستهای کوتاهتر را بشناسید. جدول زیر تفاوتهای اصلی را کنار هم میگذارد.
این نسخه کاملتر جدول است. چند ردیف جدید اضافه کردم که مستقیم به سؤالهای جستوجوی کاربر جواب میدهند: تغییرات متابولیک، شواهد علمی، خطر الکترولیت، بازگشت به غذا و نیاز به نظارت پزشکی.
| معیار | فست کوتاهتر (۱۲ تا ۲۴ ساعت) | فست ۷۲ ساعته |
| مدت | چند ساعت تا یک شبانهروز | سه شبانهروز کامل |
| شدت محدودیت | کم تا متوسط | زیاد |
| ذخایر گلیکوژن | کاهش نسبی | تخلیه بخش عمده ذخیره کبدی |
| کتونها | افزایش خفیف یا شروع تدریجی | افزایش بیشتر کتون و اتکای بیشتر بدن به چربی |
| گرسنگی و علائم | گرسنگی خفیف تا متوسط | ضعف، سردرد، سرگیجه و افت تمرکز شایعتر است |
| اجرای روزمره | با کار و فعالیت عادی سازگار است | کار، رانندگی و ورزش سختتر میشود |
| خطر افت قند و فشار | پایین برای افراد سالم | بالاتر، بهخصوص هنگام ایستادن یا مصرف دارو |
| خطر اختلال الکترولیت | کم | قابل توجه و نیازمند توجه به سدیم، پتاسیم و منیزیم |
| اثر بر توده بدون چربی | معمولا ناچیز | احتمال از دست رفتن مقداری پروتئین و عضله بیشتر است |
| وزن کمشده | بیشتر مربوط به آب و محتویات گوارشی | بخش بزرگی آب و گلیکوژن است و چربی سهم کمتری دارد |
| شواهد علمی | مطالعات انسانی بیشتر | دادههای انسانی محدود و بیشتر کوتاهمدت |
| بازگشت به غذا | سادهتر | نیاز به شروع تدریجی با وعدههای کوچک |
| نظارت پزشکی | برای افراد سالم معمولا ضروری نیست | برای اغلب افراد توصیه میشود و برای بیماران ضروری است |
| مناسب برای | تازهکارها و کسانی که الگوی قابل ادامه میخواهند | افراد سالم و باتجربه، آن هم فقط با آگاهی از ریسکها |
این جدول نشان میدهد که مهمترین تفاوت فقط «طول مدت» نیست. فست ۷۲ ساعته باعث میشود بدن به شرایط سختتری وارد شود و زندگی روزمره هم برای فرد دشوارتر شود. برای کسی که تازه با فستینگ آشنا میشود، شروع با ناشتایی ۱۲ تا ۱۶ ساعته و بعد تجربه ۲۰ تا ۲۴ ساعته منطقیتر از پریدن به یک فست سه روزه است.
جمعبندی؛ قبل از فست ۷۲ ساعته چه نکاتی را بدانیم؟
فستینگ ۷۲ ساعته یک فست طولانی و نسبتا شدید است. در این مدت بدن از ذخایر قند به چربی و کتونها روی میآورد و برخی تغییرات متابولیکی را تجربه میکند، اما درباره بسیاری از فواید مطرحشده، از اتوفاژی تا بهبود سلامت بلندمدت، شواهد انسانی محدود یا وابسته به شرایط است. در مقابل، عوارضی مثل اختلال الکترولیت، افت قند و فشار، ضعف و خطر بازگشت نامناسب به غذا کاملا واقعیاند.
فست طولانی برای همه مناسب نیست و در گروههایی مثل بیماران دیابتی، زنان باردار و شیرده، افراد با وزن پایین یا سابقه اختلال خوردن میتواند خطرناک باشد. هدف این مقاله اطلاعرسانی بود، نه تشویق به انجام فست ۷۲ ساعته. اگر قصد دارید تغذیه و سبک زندگی خود را بهصورت هوشمندانهتر مدیریت کنید، میتوانید با پلتفرم هوش مصنوعی آشنا شوید و ابزارهای مناسب خود را پیدا کنید.
منبع: hopkinsmedicine
سوالهای متداول
آیا در فستینگ ۷۲ ساعته میتوان قهوه یا چای خورد؟
معمولا در بیشتر پروتکلها چای و قهوه ساده و بدون شکر و شیر اشکالی ندارند، چون کالری قابل توجهی ندارند اما اضافه کردن شکر، عسل یا شیر فست را میشکند.
در فست ۷۲ ساعته آب چقدر باید مصرف شود؟
عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. بسیاری از منابع حدود ۲ تا ۳ لیتر مایعات در روز را رایج میدانند، اما نیاز واقعی به وزن، آبوهوا و میزان فعالیت بستگی دارد. رنگ روشن ادرار نشانه خوبی از آبرسانی مناسب است.
آیا فستینگ ۷۲ ساعته باعث عضلهسوزی میشود؟
بدن در فست تلاش میکند عضله را حفظ کند، اما مقداری از پروتئین بدن ممکن است در فرایند ساخت گلوکز مصرف شود. میزان دقیق آن به وضعیت هر فرد بستگی دارد. تمرین مقاومتی سبک قبل و بعد از فست و مصرف پروتئین کافی هنگام بازگشت به غذا خطر را کاهش میدهد. اما فست طولانی در کل روش مناسبی برای حفظ عضله نیست.
آیا فست ۷۲ ساعته برای چربیسوزی مناسب است؟
بدن در طول فست از چربی بیشتری استفاده میکند، ولی بخش بزرگی از وزن کمشده آب و گلیکوژن است. این روش برای چربیسوزی پایدار، ابزار اصلی محسوب نمیشود. اگر هدف کاهش چربی است، الگوی غذایی قابل ادامه و فعالیت بدنی منظم بازده بهتری دارد.
آیا زنان میتوانند فست ۷۲ ساعته بگیرند؟
زنان سالم بزرگسال از نظر فنی ممکن است بتوانند، اما نگرانیهایی درباره تاثیر بر هورمونها، چرخه قاعدگی و باروری وجود دارد. زنان باردار، شیرده و کسانی که قصد بارداری دارند نباید این کار را انجام دهند. حتی برای بقیه هم بهتر است پیش از تصمیم با پزشک مشورت شود.
بعد از فست ۷۲ ساعته چه غذایی بخوریم؟
با وعدههای کوچک، سبک و کمچرب شروع کنید: سوپ یا آبگوشت سبک، ماست، سبزیجات پخته، تخممرغ یا میوه در حجم کم. بعد از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اگر دلدرد یا حالت تهوع نداشتید، مقدار کمی بیشتر بخورید. از غذاهای سرخکرده، شیرینی، نوشابه و وعدههای حجیم در ۲۴ ساعت اول پرهیز کنید.
آیا فستینگ ۷۲ ساعته برای همه بیخطر است؟
خیر. برای افراد سالم و بزرگسال هم ریسکهایی وجود دارد و برای کسانی که بیماری زمینهای دارند، دارو مصرف میکنند یا در گروههای پرخطر هستند، ممکن است جدی باشد. اگر میخواهید فست طولانی را امتحان کنید، بهتر است ابتدا با پزشک یا متخصص تغذیه صحبت کنید و در طول فست به علائم بدن توجه داشته باشید.
