شکایت اپل از OpenAI این روزها بزرگ‌ترین خبر داغ دنیای فناوری است و اگر چند روزی از اخبار OpenAI و اخبار اپل دور بوده باشید، حسابی جا مانده‌اید. جمعه گذشته اپل یک دعوای حقوقی سنگین و پرحاشیه علیه OpenAI در دادگاه فدرال ناحیه‌ی شمالی کالیفرنیا ثبت کرد؛ دعوایی که در آن اپل مدعی شده OpenAI به‌طور سیستماتیک اسرار تجاری اپل را ربوده تا از آن‌ها برای ساخت محصولات سخت‌افزاری رقیب استفاده کند. نکته‌ی جالب‌تر این‌جاست که این پرونده OpenAI درست در بحبوحه‌ی برنامه‌ریزی این شرکت برای یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه سهام (IPO) تاریخ فناوری رخ داده و همین موضوع، ابعاد ماجرا را چند برابر حساس‌تر کرده است.

در این مطلب از مجله‌ی هوش مصنوعی می‌خواهیم سیر تا پیاز این ماجرا را برایتان باز کنیم: اپل دقیقاً چه اتهاماتی مطرح کرده، پای جانی آیو و شرکت io چطور به این پرونده باز شده، پیامدهای حقوقی این دعوا برای سم آلتمن و OpenAI چیست، و از همه مهم‌تر، این دعوای حقوقی اپل و OpenAI چه تأثیری می‌تواند روی عرضه اولیه سهام OpenAI و آینده‌ی رقابت سخت‌افزاری این دو غول فناوری بگذارد.

 

ماجرای شکایت اپل از OpenAI چیست؟

برای اینکه ماجرا دستتان بیاید، بد نیست کمی به عقب برگردیم. اپل و OpenAI تا همین دو سه سال پیش رابطه‌ای نسبتاً دوستانه داشتند. در سال ۲۰۲۴ این دو شرکت یک همکاری پرسروصدا امضا کردند که طی آن ChatGPT به سیستم‌عامل آیفون راه پیدا کرد و سم آلتمن (Sam Altman)، مدیرعامل OpenAI، شخصاً برای مراسم رونمایی به دفتر مرکزی اپل رفت. همه‌چیز داشت خوب پیش می‌رفت تا اینکه OpenAI تصمیم گرفت پا را از دنیای نرم‌افزار فراتر بگذارد و وارد بازار سخت‌افزار شود.

نقطه‌ی عطف این تغییر مسیر، خرید استارتاپ io Products بود؛ شرکتی که توسط جانی آیو (Jony Ive)، طراح افسانه‌ای سابق اپل، تأسیس شده بود. OpenAI این شرکت را در می سال ۲۰۲۵ با رقمی حدود ۶.۴ میلیارد دلار خرید، معامله‌ای که به‌وضوح نشان می‌داد OpenAI جدی‌جدی قصد دارد وارد میدان تولید دستگاه‌های سخت‌افزاری هوش مصنوعی شود. از همان لحظه، رابطه‌ی اپل و OpenAI رفته‌رفته سردتر شد؛ به‌طوری‌که نسخه‌ی جدید سیری در اپل که قرار است پاییز امسال عرضه شود، دیگر نه روی مدل‌های OpenAI بلکه بر پایه‌ی Gemini گوگل ساخته شده است.

طبق گزارش تک‌کرانچ درباره‌ی عجیب‌ترین اتهامات این پرونده، اپل پیش از شکایت رسمی، در فوریه‌ی ۲۰۲۶ یک اخطاریه‌ی قانونی هم برای OpenAI فرستاده بود، اما ظاهراً این اقدام کافی نبود و کار به دادگاه کشید. 

 

 

اپل چه اتهاماتی را علیه OpenAI مطرح کرده است؟

شکایت اپل از OpenAI یک پرونده‌ی چهل و یک صفحه‌ای و به‌شدت جزئی‌نگر است که در آن اپل تلاش کرده الگویی از سوءرفتار سازمان‌یافته را در سطوح مختلف OpenAI نشان دهد. در متن این شکایت آمده که این الگو «در همه‌ی سطوح، از کارکنان فنی گرفته تا مدیر ارشد سخت‌افزار» جریان داشته است. به بیان ساده‌تر، اپل معتقد است این موضوع یک اشتباه فردی از سوی یک یا دو کارمند خاطی نبوده، بلکه یک رویه‌ی حساب‌شده در سطح مدیریتی OpenAI بوده است.

یکی از جالب‌ترین بخش‌های این پرونده، اتهامی است درباره‌ی Tang Tan، رئیس بخش سخت‌افزار OpenAI که پیش‌تر معاون اپل بوده است. طبق ادعای اپل، او از کارمندان فعلی اپل که برای مصاحبه‌ی شغلی به OpenAI مراجعه می‌کردند خواسته بود قطعات واقعی محصولات اپل را با خود بیاورند تا در جلسات به‌اصطلاح «نمایش و توضیح» از آن‌ها استفاده شود و اطلاعات محرمانه‌ی بیشتری از دل این جلسات بیرون کشیده شود. Tang Tan یکی از افراد نام‌برده‌شده به‌عنوان متهم در این پرونده است.

اپل همچنین مدعی شده OpenAI به کارمندانی که قصد ترک اپل را داشتند آموزش می‌داد چطور از فرآیندهای امنیتی داخلی اپل عبور کنند. یکی از این افراد به نام Chang Liu که بعداً به OpenAI پیوست، حتی متهم شده یک لپ‌تاپ متعلق به اپل را با خود برده است. 

این پرونده چه تأثیری بر عرضه اولیه سهام (IPO) OpenAI دارد؟

شاید مهم‌ترین سؤالی که این روزها در ذهن سرمایه‌گذاران و تحلیلگران بازار مطرح است، این باشد: عرضه اولیه سهام OpenAI با این پرونده چه سرنوشتی پیدا می‌کند؟ همان‌طور که می‌دانید، OpenAI به‌صورت محرمانه برای IPO OpenAI اقدام کرده و برخی گمانه‌زنی‌ها می‌گویند این عرضه ممکن است تا پایان همین سال یا اوایل سال آینده انجام شود.

مشکل این‌جاست که کسب‌وکار فعلی OpenAI تقریباً به‌طور کامل حول محور نرم‌افزار می‌چرخد و بخش سخت‌افزار هنوز در مراحل ابتدایی است. اما وقتی این شرکت قرار است به سراغ بانک‌ها و سرمایه‌گذاران برود تا آن‌ها را نسبت به اندازه‌ی بازار هدفش قانع کند، بخش قابل‌توجهی از این چشم‌انداز احتمالاً به بازار سخت‌افزار هوش مصنوعی OpenAI گره خورده است. حالا اگر همین بخش زیر سایه‌ی یک دعوای حقوقی سنگین قرار بگیرد، کل معادله‌ی قیمت‌گذاری این عرضه‌ی اولیه می‌تواند دستخوش تغییر شود.

طبق گزارش وال استریت ژورنال درباره‌ی چالش‌های رو‌به‌رشد OpenAI، بازه‌ی زمانی مناسب برای این عرضه‌ی اولیه هرروز تنگ‌تر می‌شود و هر خبر منفی تازه، از جمله همین دعوای حقوقی اپل و OpenAI، می‌تواند این بازه را باز هم محدودتر کند. 

سرمایه‌گذاران چرا نگران آینده OpenAI هستند؟

وقتی یک شرکت در آستانه‌ی عرضه اولیه سهام قرار دارد، هر نوع ابهام حقوقی می‌تواند روی نحوه‌ی ارزش‌گذاری آن اثر بگذارد. تحلیلگران بازار می‌گویند تأخیر در محصولات OpenAI می‌تواند باعث یک ارزیابی مجدد و گسترده‌تر از ریسک در کل بخش سخت‌افزار هوش مصنوعی شود. شرکت‌هایی که قصد دارند دستگاه‌های آینده‌ی OpenAI را در فرآیندهای کاری خودشان به‌کار بگیرند، احتمالاً تا مشخص شدن نتیجه‌ی این پرونده، برنامه‌های‌شان را متوقف یا به تعویق می‌اندازند. این عدم قطعیت دقیقاً همان چیزی است که سرمایه‌گذاران معمولاً از آن فراری هستند، چون قیمت‌گذاری سهام در چنین شرایطی به‌مراتب دشوارتر می‌شود.

خیلی از سرمایه‌گذاران هنوز به‌خاطر دارند OpenAI همین چند ماه پیش هم درگیر یک پرونده‌ی پرسروصدای دیگر بود؛ دعوایی که ایلان ماسک علیه سم آلتمن و OpenAI مطرح کرده بود و در نهایت با پیروزی OpenAI به پایان رسید.  آیا OpenAI می‌تواند دوباره از پس یک نبرد حقوقی دیگر بربیاید، بدون اینکه اعتماد سرمایه‌گذاران بیشتر از این خدشه‌دار شود؟

پروژه سخت‌افزاری OpenAI چگونه تحت تأثیر این شکایت قرار می‌گیرد؟

OpenAI هنوز به‌طور رسمی اعلام نکرده اولین محصول سخت‌افزاری‌اش دقیقاً چه خواهد بود، اما سم آلتمن در آبان‌ماه گفته بود که اولین نمونه‌های اولیه (prototype) این محصول آماده شده‌اند. شایعات از یک گجت هوشمند بدون صفحه‌نمایش خبر می‌دهند؛ دستگاهی کوچک و قابل‌حمل که قرار است همیشه همراه کاربر باشد و به کمک هوش مصنوعی به او کمک کند. اپل به‌صراحت خواستار آن شده که دادگاه یا جلوی عرضه‌ی این محصول را بگیرد یا OpenAI را وادار کند طراحی آن را از نو انجام دهد.

همین ویژگیِ «همیشه همراه بودن» است که در میزگردهای فناوری هم بحث‌برانگیز شده. بسیاری از تحلیلگران می‌گویند اگر چنین دستگاهی واقعاً وارد بازار شود، مسئله فقط شنیدن صدای کاربر نیست، بلکه شنیدن صدای هرکسی در اطراف اوست؛ موضوعی که قطعاً هنجارهای اجتماعی تازه‌ای می‌طلبد و بحث‌های حریم خصوصی جدی‌ای را هم به دنبال دارد.

نقش جانی آیو (Jony Ive) و تیم سخت‌افزار OpenAI

بدون شک بخش داغ این ماجرا، حضور جانی آیو (Jony Ive) در این پرونده است. آیو نزدیک به سه دهه در اپل کار کرد و طراح ذهنِ محصولاتی مثل آی‌مک، آی‌پاد، آیفون و اپل واچ بود. جدایی او از اپل در سال ۲۰۱۹ هم برای بسیاری از طرفداران اپل دلچرکین‌کننده بود. حالا که او دقیقاً در قلب پروژه‌ی سخت‌افزار OpenAI قرار گرفته، این پرونده رنگ‌وبویی شخصی‌تر هم به خودش گرفته است.

شرکت io که خود جانی آیو تأسیس کرده بود، در این شکایت به‌عنوان یکی از طرف‌های دعوا نام برده شده است. تیم سخت‌افزار OpenAI که حالا زیر نظر او و Tang Tan فعالیت می‌کند، مسئول توسعه‌ی همان محصول جنجالی است که در بالا به آن اشاره شد.

اتهام سرقت اسرار تجاری اپل

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این پرونده، اتهام سرقت اسرار تجاری اپل درباره‌ی یک تکنیک خاص پرداخت فلزی است. اپل مدعی شده OpenAI از شرکای سازنده‌ی قطعات خواسته این تکنیک را که ابداع خودِ اپل بوده برای این شرکت اجرا کنند، آن هم درحالی‌که به آن شرکای سازنده وانمود شده این کار با اجازه‌ی اپل انجام می‌شود. اگر این اتهام در دادگاه ثابت شود، می‌تواند یکی از قوی‌ترین برگ‌های برنده‌ی اپل در کل این پرونده باشد، چون به‌طور مستقیم به فرآیند تولید فیزیکی محصول مرتبط است، نه فقط به اطلاعات نرم‌افزاری یا استراتژیک.

پیامدهای حقوقی این پرونده برای سم آلتمن و OpenAI

از نظر حقوقی، اپل در این شکایت خواستار جبران خسارت، صدور دستور موقتی برای توقف استفاده از اسرار تجاری، و ممنوعیت ادامه‌ی برخی فعالیت‌های OpenAI در حوزه‌ی سخت‌افزار شده است. این یعنی حتی اگر پرونده به سرعت به مصالحه ختم شود، OpenAI احتمالاً باید تعهداتی درباره‌ی نحوه‌ی استخدام کارکنان سابق اپل و رعایت مرزهای حقوقی مشخصی بپذیرد.

واکنش OpenAI به این شکایت تا این لحظه بسیار محتاطانه بوده است. این شرکت در نخستین بیانیه‌ی خود اعلام کرد هیچ علاقه‌ای به اسرار تجاری سایر شرکت‌ها ندارد. اما در ادامه، بیانیه‌ی رسمی‌تری منتشر کرد که در آن آمده بود این اتهامات را جدی می‌گیرد، هرچند هیچ مدرکی نمی‌بیند که نشان دهد این شکایت پایه و اساس دارد. این تغییر لحن، از یک بیانیه‌ی کلی به یک انکارِ محتاطانه‌تر، برای بسیاری از ناظران بامعنا بوده است و نشان می‌دهد شاید خودِ OpenAI هم در حال یک بررسی داخلی جدی است.

آیا این شکایت می‌تواند برنامه‌های آینده OpenAI را تغییر دهد؟

OpenAI ترجیح می‌دهد این پرونده را هرچه سریع‌تر مصالحه کند یا مسیر دادگاه را تا انتها طی کند؟ همین چند ماه پیش، OpenAI در یک پرونده‌ی پرسروصدا علیه ایلان ماسک پیروز شد؛ دادگاه فدرال حکم داد ماسک بیش از حد صبر کرده تا علیه OpenAI به‌دلیل نقض توافقات مربوط به اداره‌ی این شرکت به‌صورت غیرانتفاعی شکایت کند. با این پیشینه، برخی کارشناسان معتقدند OpenAI احتمالاً این بار هم ترجیح می‌دهد به‌جای مصالحه‌ی سریع، مسیر دادگاه را تا انتها طی کند، چون تجربه نشان داده از این آزمون‌ها جان سالم به‌در می‌برد. با این حال، اپل شرکتی بسیار بزرگ‌تر و باسابقه‌تر از ماسک است و آخرین چیزی که OpenAI در آستانه‌ی IPO می‌خواهد، یک دعوای طولانی با یک غول فناوری با ارزش تریلیون‌دلاری است.

رقابت اپل و OpenAI وارد مرحله جدیدی می‌شود؟

فراتر از خودِ پرونده، این دعوا بازتاب یک روند بزرگ‌تر در صنعت فناوری است: شرکت‌های بزرگ فناوری دیگر تمایلی ندارند به‌راحتی اطلاعات و داده‌های خود را در اختیار آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی بگذارند. جالب است بدانید همین هفته، ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت که خودش شریک نزدیک OpenAI محسوب می‌شود، هشداری عمومی درباره‌ی نحوه‌ی به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات با آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی داد. به گفته‌ی او، کاربران این ابزارها در واقع دوبار هزینه می‌پردازند؛ یک‌بار بابت مصرف توکن و بار دیگر با در اختیار گذاشتن داده‌های خودشان.

در نهایت، دعوای Apple vs OpenAI فقط یک درگیری ساده بین دو شرکت بزرگ نیست و به یکی از جنجالی‌ترین درگیری‌های حقوقی دنیای فناوری در سال ۲۰۲۶ تبدیل شده و قطعاً تا مدت‌ها یکی از داغ‌ترین موضوعات اخبار اپل و اخبار OpenAI باقی خواهد ماند.

 

اگر شما هم مثل خیلی از کاربران ایرانی دنبال این هستید که از جدیدترین مدل‌های هوش مصنوعی دنیا استفاده کنید، لازم نیست برای هر ابزار جداگانه هزینه و اشتراک بگیرید. پلتفرم هوش مصنوعی دقیقاً برای همین ساخته شده و شما همه‌ی این مدل‌ها را یک‌جا، با پرداخت تومانی و با امکان پرداخت قسطی از طریق اسنپ‌پی در اختیار دارید.

سوالات متداول

 آیا این شکایت می‌تواند مانع عرضه‌ی محصول سخت‌افزاری OpenAI شود؟ 

هنوز مشخص نیست دادگاه چه حکمی صادر خواهد کرد، اما صرف وجود این دعوا می‌تواند در برنامه‌های زمانی OpenAI برای عرضه‌ی محصول سخت‌افزاری‌اش، از جمله دستگاه هوشمند بدون صفحه‌نمایش، تأخیر ایجاد کند.

این پرونده چه تأثیری روی IPO OpenAI خواهد داشت؟

 از آنجا که بخشی از چشم‌انداز مالی OpenAI برای سرمایه‌گذاران احتمالاً به بازار سخت‌افزار گره خورده، وجود یک دعوای حقوقی سنگین می‌تواند روی زمان‌بندی و نحوه‌ی قیمت‌گذاری این عرضه‌ی اولیه‌ی سهام اثر بگذارد.

 آیا اپل پیش‌تر هم چنین دعواهایی داشته است؟

 اپل معمولاً پیش از ورود به دعواهای حقوقی پرهزینه، مدارک نسبتاً محکمی جمع‌آوری می‌کند؛ به همین دلیل بسیاری از کارشناسان این پرونده را نشانه‌ای از جدیت بالای اپل در این موضوع می‌دانند، نه یک اقدام هیجانی یا نمایشی.